یکی از شرایط اساسی صحت عقد نکاح، رضایت کامل طرفین است. اگر یکی از طرفین تحت اکراه و فشار عقد نکاح را انجام دهد، این مسئله میتواند باعث ابطال عقد یا طرح دعوی حقوقی شود. در حقوق ایران، اکراه در نکاح یکی از موارد مهم حقوق خانواده است و قوانین مدنی به آن پرداختهاند.
در این مقاله، به بررسی تعریف اکراه، آثار قانونی و راهکارهای حقوقی آن میپردازیم و تجربه کارشناسان مرکز حقوقی راهکار به مدیریت وکیل پایه یک دادگستری، سرکار خانم فرشته محمد حسینی ارائه شده است.
تعریف اکراه در نکاح
اکراه به معنای وارد شدن فشار و تهدید به شخص است تا او بدون رضایت کامل، اقدام به عقد نکاح کند.
اکراه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
تهدید به ضرر جسمی یا مالی
تهدید به آبرو یا حیثیت اجتماعی
استفاده از زور یا اجبار روانی
هر گونه عقد نکاح تحت اکراه صحت قانونی ندارد و قابل اعتراض است.
مبنای قانونی اکراه در نکاح
۱. قانون مدنی ایران
طبق ماده 1078 قانون مدنی ایران:
«عقد نکاح صحیح است، مگر اینکه رضایت طرفین به واسطه اکراه یا اجبار از بین رفته باشد.»
این ماده تأکید دارد که رضایت آزاد طرفین شرط اساسی عقد نکاح است.
۲. رویه قضایی دادگاه خانواده
دادگاه در صورت اثبات اکراه، عقد نکاح را باطل اعلام میکند
همچنین ممکن است خسارات ناشی از اکراه توسط طرف مجبور شده مطالبه شود.
اثبات اکراه در نکاح
برای ابطال عقد نکاح به دلیل اکراه، لازم است اثبات موارد زیر انجام شود:
- وجود تهدید یا فشار واقعی
- فقدان رضایت واقعی طرف اکراه شده
- تأثیر اکراه بر تصمیم به عقد
مدارک قابل استفاده برای اثبات اکراه شامل:
شهادت شهود
پیامها و اسناد مکتوب
شواهد پزشکی یا روانشناختی در موارد فشار روحی
اثرات حقوقی اکراه در نکاح
عقد نکاح قابل ابطال است و طرف اکراه شده میتواند دادخواست ابطال عقد بدهد
در صورت ابطال، حقوق مالی و مهریه بر اساس شرایط قانونی و توافقات موجود تعیین میشود
در صورت ضرر مالی یا معنوی طرف اکراه شده، امکان مطالبه خسارت قانونی وجود دارد
راهکارهای حقوقی برای طرف اکراه شده
- ثبت دادخواست ابطال عقد نکاح در دادگاه خانواده
- ارائه مدارک و شواهد معتبر برای اثبات اکراه
- استفاده از وکیل متخصص حقوق خانواده برای پیگیری سریع و مؤثر پرونده
- دریافت مشاوره درباره حقوق مالی و مهریه پس از ابطال عقد
مرکز حقوقی راهکار و مشاوره تخصصی
مرکز حقوقی راهکار به مدیریت وکیل پایه یک دادگستری، خانم فرشته محمد حسینی، خدمات تخصصی زیر را ارائه میدهد:
بررسی پروندههای ابطال عقد نکاح به دلیل اکراه
پیگیری حقوق مالی و مهریه طرف اکراه شده
ارائه مشاوره و راهکارهای قانونی برای حفظ حقوق طرفین و جلوگیری از تضییع حقوق
نمایندگی قانونی در دادگاه خانواده و ارائه مستندات معتبر
تجربه و تخصص وکلای این مرکز باعث میشود پروندهها سریع، قانونی و با حفظ حقوق طرفین پیگیری شوند.
جمعبندی
اکراه در نکاح یکی از موارد مهم ابطال عقد نکاح در حقوق خانواده ایران است. با استفاده از مشاوره حقوقی حرفهای و وکیل متخصص، مانند خدمات مرکز حقوقی راهکار، طرف اکراه شده میتواند:
عقد نکاح غیرقانونی را باطل کند
حقوق مالی و مهریه خود را مطالبه نماید
پرونده را با رعایت قوانین و سریع پیگیری کند